|
Ebu Abdullah Muhammed bin
Musa El-Harezmi, Özbekistan'da doğdu. Doğum tarihi kesin olarak
bilinmemektedir. Hayatı hakkında çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Batı bilim
dünyasında en sürekli, en derin etkiler bırakmış matematikçi olarak
tanınmıştır.
El Harizmi' nin en çok ilgi gören eserleri
Kitabü'l muhtasar fi'l Cebr ve'l Mukabele ve Kitabü'l muhtasar fi
Hisabü'l Hindi dir.
Harizmi, doğu bilim dünyasında cebir ilmine
ilişkin ilk eser yazan kişidir. Bu bilim dalı daha önce az çok işlenmiş ve
kısmen geometriden ayrı bir ilim dalı olmaya başlamıştı. Birinci dereceden
denklemler çözülebiliyordu, hatta hesaplama metotlarıyla ikinci dereceden
denklemlere çözüm bulunuyordu. Fakat henüz ikinci derece denklemlerin
köklerini bulma yöntemi geliştirilmemişti.
İşte El Harizmi' nin El Cebr ve'l Mukabele kitabı ikinci dereceden
denklemlerin çözüm yolunu sistemli olarak işleyen ilk eser niteliğindedir ve
600 yıldan uzun bir süre (15. yüzyıla kadar) el üstünde tutulmasının nedeni
de budur.
Bu kitapta ayrıca, ikinci
dereceden denklemlerin hangi durumlarda iki kökünün , hangi durumlarda çift
kökünün olacağını ve hangi durumlarda denklemin reel kökü olamayacağını çok
açık bir şekilde belirtmiştir. Bu kuralları bir öğretmen yeteneğiyle ortaya
koyduktan sonra El Harizmi , bu kuralları geometrik olarak ispatlamıştır.
Harizmi' nin bu eseri matematik tarihi
bakımından çok önemli gelişmelere dayanak ve başlangıç olmuş 600 yıldan
biraz daha fazla (15. y.y. sonuna kadar) matematik öğretimi için temel
sayılmıştır. Eser, Endülüs medreseleri aracılığıyla Batı'ya geçmiştir. İlk
Latince çevirisi 1183'te yapılmıştır. Roger Bacon, Fibonacci gibi bilim
adamaları eseri hayranlıkla incelemişler, ve kendi öğretilerinde bu eserden
faydalanmışlardır. 1486 yılında Leipzig Üniversitesi'nde okutulmaya
başlanmıştır.
1598 -1599 yıllarında hala cebir biliminde tek kaynak Harizmi' nin bu
eseridir.
El Harizmi matematiğin yanı sıra astronomi ve coğrafya ilimlerinde de eserler
vermiştir. Astronomik cetvellerle ilgili kitaplar yazmış ve bu eserler 12.
y.y. da Latince' ye çevrilmiştir. Bunu yanı sıra Ptolemy' nin coğrafya
kitabını düzeltmelerle yeniden yazmış, 70 tane bilim adamıyla birlikte
çalışarak 830 yılında bir dünya haritası çizmiştir. Dünyanın çevresini ve
hacmini hesaplama çalışmalarında yer almıştır. Güneş saatleri, usturlaplar
ve saatler üzerine yazılmış eserleri de vardır.
|
