|
Tam adı Muhammed Bin Musa el-Harezmi olan
bu büyük bilim adamı, Horasan’da (Özbekistan’ın Karizmi kentinde)
doğmuştur.Hayatının büyük bir bölümü Bağdat’da (Beytü’l Hikme’de)
matematik, astronomi ve coğrafya konularında çalışarak geçmiştir.
Cebirin kurucusu olan Harezmi’
nin iki önemli matematik kitabı vardır; "Cebir" ve "Hint Hesabı".Harezm'
de temel eğitimini alan Harezmi gençlinin ilk yıllarında
Bağdat'taki ileri bilim atmosferinin varlığını öğrenir.
İlmi konulara doyumsuz
denilebilecek seviyedeki bir aşkla bağlı olan Harezmi ilmi konularda
çalışma idealini gerçekleştirmek için Bağdat'a gelir ve yerleşir.
Devrinde bilginleri himayesi ile meşhur olan abbasi halifesi Mem'un
Harezmideki ilm kabliyetten haberdar olunca onu kendisi tarafından
Eski Mısır, Mezopotamya, Grek ve Eski hint medeniyetlerine ait
eserlerle zenginleştirilmiş Bağdat Saray Kütüphanesinin idaresinde
görevlendirilir. Daha sonra da Bağdat Saray Kütüphanesindeki yabancı
eserlerin tercümesini yapmak amacıyla kurulan bir tercüme akademisi olan
Beyt'ül Hikme 'de görevlendirilir. Böylece Harezmi Bağdat'ta inceleme ve
araştırma yapabilmek için gerekli bütün maddi ve manevi imkanlara
kavuşur. Burada hayata ait bütün endişelerden uzak olarak matematik ve
astronomi ile ilgili araştırmalarına başlar.
Bağdat bilim atmosferi
içerisinde kısa zamanda üne kavuşan Harezmi Şam'da bulunan Kasiyun
Rasathanesin'de çalışan bilim heyetinde ve yerkürenin bir
derecelik meridyen yayı uzunluğunu ölçmek için Sincar Ovasına giden
bilim heyetinde bulunduğu gibi Hint matematiğini incelemek için
Afganistan üzerinden Hindistan’ a giden bilim heyetine başkanlık da
etmiştir.
Harezmi ' nin latinceye
çevrilen eserlerinden olan El-Kitab 'ul Muhtasar fi 'l Hesab 'il
cebri ve 'l Mukabele adlı eserinde ikinci dereceden bir bilinmeyenli ve
iki bilinmeyenli denklem sistemlerinin çözümlerini inceler.
El Harizmi matematiğin yanı sıra astronomi ve coğrafya
ilimlerinde de eserler vermiştir. Astronomik cetvellerle ilgili kitaplar
yazmış ve bu eserler 12. y.y. da Latince' ye çevrilmiştir. Bunu yanı sıra
Ptolemy'nin coğrafya kitabını düzeltmelerle yeniden yazmış, 70 tane bilim
adamıyla birlikte çalışarak 830 yılında bir dünya haritası çizmiştir.
Dünyanın çevresini ve hacmini hesaplama çalışmalarında yer almıştır. Güneş
saatleri, usturlaplar ve saatler üzerine yazılmış eserleri de vardır. |
