|
 Öklid,
Mısır'ın İskenderiye şehrinde doğdu. "Temel Öğeler" adlı yapıtıyla , son
zamanlara dek geçerliliğini koruyan matematiğin temellerini atmıştı. Bu
geometri, halen lise öğrencilerine okutulmaktadır.
Öklid, kendinden önce gelenlerin eserleriyle kendi öz yapıtlarını da
derleyerek, bugün Öklid geometrisi adıyla bilinen geometriyi, aksiyomlarına
dayandırarak geliştirmiştir.
Büyük İskender döneminden sonra, Yunan ilminin yayılmasına ve bilime yeni
bir bakış açısı getirmesinde öncü olmuştur.
İskenderiye'de Kral I. Batlamyus' un zamanında önemli bir matematik okulu
açmış ve burada matematik dersleri okutmuştur. Kendisinden önce ispat edilen
teoremleri toplayarak bir derleme kitabı yazmıştır. Daha sonra bu kitap
Arapça'ya da çevrilmiştir.
Zamanın Kralı olan I. Batlamyus, Öklid' in bu okulunu ziyaret etmiştir. Bir
süre Öklid' in derslerini izlemiştir. Herhalde Öklid' in anlattığı matematik
derslerini anlayamamış veya anlaşılması ona zor gelmiş. Öklid' e,
matematiğin öğretimini ve öğrenilmesini kolaylaştıracak yöntemler
bulunmasını emretmek istemiş. Herkese boyun eğmeyen bu gerçek alim, tarihe
geçen sözüyle, "İlim için kral yolu yoktur" diyerek karşılık vermiştir.
Öklid, geometriye olduğu kadar sayılar kuramı ile de ilgilenmiştir. Cebir ve
geometri alanlarında getirdiği bu temel bilgiler tümüyle kendi çalışma ve
araştırmalarıyla geliştirilmiştir. Thales ve Pisagor' un geniş matematik
kültürünü ve bu matematikçilerin oluşturduğu matematiğin özlerini çıkarıp,
sistemli bir hale getiren yine Öklid' tir. Mezopotamya ve Mısır'dan
öğrendiği geometriyi sistemleştirip, ispatlı bir geometri haline
getirmesinde oldukça ustalık göstermiştir. Bu da onun birinci sınıf bir
matematikçi olduğunu kanıtlar.
Aslında, M.Ö. üçüncü yüzyılda yaşayan ve Yunan matematikçisinin yaşam süreci
ve öyküsü hakkında fazla bir bilgi de yoktur. Bilinen tek şey, bir matematik
okulu kurup burada kendi yazdığı "Temel Öğeler" veya "Elemanlar" adlı
kitabını okuttuğudur. Hiçbir devirde alışılmamış bir duruluk ve kesinlikle
kaleme alınan bu eserin başında, tanımlar, genel kavramlar ve bir giriş
kısmı yer alır. Ondan sonra yüzyıllardır süren ve kendi adını verdiği bir
dizi postulatlarını sıralar. Kitabı boyunca bu ünlü postulatlarını
teoremlerinde kullanır. Bu yöntem onun en becerikli yanıdır. ispatlarını çok
düzenli ve bir sıra halinde veriri. Yine bu mantıklı bir düzen içinde
çeşitli teoremler ve bu teoremlerin ispatları en açık bir biçimde sıralanır.
eserin tümü on üç bölümdür. Bu bölümlere, M. Ö. II. yüzyılda yaşadığı
sanılan İskenderiyeli matematikçi Hypsikles' e ait olduğu bilinen iki ayrı
bölüm daha eklenmiştir. |
